Nu te vinden in de rubriek ‘WEDSTRIJDEN’

11 oktober 2026: 50 jaar haiku in Vlaanderen

Freddy Vandekerckhove

Vroege haikuverzen duiken natuurlijk al eerder op in Vlaanderen. Zo kennen velen onderstaand charmant kleinood van August Vermeylen, gepubliceerd in 1921:

Zilvervisje glimt
langs ’t onzeekre watervlak
en hapt er een ster.

Maar het duurde nog tot 9 oktober 1976 vooraleer formeel, met Bart Mesotten als drijvende kracht, een ‘haikoe-centrum’ in Vlaanderen (en kort daarna in Nederland) werd opgericht om “allerlei initiatieven te coördineren en het kreatief schrijven van originele oorspronkelijk nederlandstalige haikoe te stimuleren” [sic].

De tweejaarlijkse ontmoetingsdag Nederland/Vlaanderen in Wilrijk kwam bijgevolg welgelegen om er ‘iets’ van te maken.

Met de ‘road movie’ over Jos Vos namen we meteen een vliegende start en gingen op stap in Oxford met de ‘kapoen uit Genk’ die in zijn autobiografie al eens fel uithaalt naar een en ander, net zoals Shonagon (van wie hij het Hoofdkussenboek vertaalde) dat ook deed. Maar er kwam meer.

Herman van Rompuy, de eerste voorzitter van de Europese Unie, oud premier van België, – in sommige kringen ook bekend als ‘Haiku Herman’ – deelde met ons in een videoboodschap zijn bezorgdheid en de wens dat poëzie en haiku in de meest compacte vorm ervan meer mensen zou verbinden, aandacht voor het kleine en terug wat verwondering in de wereld zou brengen ….

Gwen Cresens liet daarop door zijn accordeon de zachte tonen van Tombe la Neige, tu ne viendras pas çe soir ... neuriën en bracht meteen de gewenste stemming in de zaal.

Willy van de Walle demonstreerde aansluitend zijn eruditie in een lezing waarna we met Jos Vos in een levendige dialoog gingen over zijn meeslepende vertalingen van Japanse romans en bloemlezingen van Genji tot Buson én meer. Zo leerden we dat Jos hierbij zijn taalgevoel  laat primeren boven de letterlijke weergave van de teksten die hij liefst in de meest originele versie hanteert.

Vervolgens heeft hij zijn ‘vossenstreken’ in de aanpak van vertalingen ook niet verheeld. De lange weg van Japans (die volgens sommigen voor ons westerlingen te hoog gegrepen is) naar Nederlands maakt hij alleszins meer toegankelijk door zijn gedetailleerde voetnoten en beschrijvingen die in de loop der jaren nog kleurrijker zijn geworden. We zijn er een pak wijzer door geworden.

Met een grandioos slotHAIKoord toonde Gwen dat, net als haiku, zijn muziek volks en elitair kan zijn, net als haiku, in alle streken van de wereld en tot iedereen zingt en ons tot een lach of een traan beweegt sinds het midden van de negentiende eeuw, ook weer net als haiku. En tussendoor schetste hij meteen de lange weg van het Chinese stemfluitje van vijfduizend jaar geleden tot het hart van de accordeon in het Italiaanse Castelfidardo.

Dit leidde meteen tot een verzoek aan de deelnemers om ter plekke een accordeon-haiku op te stellen. (lees de resultaten achteraan)

Na de lunch en het genieten van de Soundscape Mount Fuji van Stefan van Alsenoy en (alweer Gwen) keken we met belangstelling uit naar wie van de meer dan 200 inzendingen laureaat zou worden van de Paul Mercken MONOKU wedstrijd. Karen de Boer en Walter Vereertbrugghen presenteerden de resultaten, met een gedegen geargumenteerd juryverslag dat helaas niet op één lijn zoals Monoku, valt samen te vatten.

Naast de inzendingen van Bert Elzinga en Annick Speeleveld kwamen de laureaten aan bod met als kortste

twee sleutels – geen thuis            

van Ayşegül Yavuz op de derde plaats

visite – we krijgen stilte bij de taart           

van Kevin Amse op de tweede plaats en

de babykleertjes waren te groot  en dat blijven ze            

van Luc Vos op de eerste plaats.

De marktplaats werd een ontmoetingsplaats! Vooral dan met de zoektocht langs de tentoongestelde foto-haiku. Wie van de haikuvonkers hoort bij welke prent?, Riet De Bakker scoorde 14/14 en won daardoor nipt van Maria de Bie en Jeannine Hoedemakers. Dat ging wel gepaard met luid geroezemoes waarbij iedereen staande,  elkaar aansprak, commentaar gaf, opmerkingen maakte en voor vele aspecten van de prenten bewondering uitsprak. Ik durf het de échte haikusfeer te noemen.

Oogstrelend waren de prachtige bloemstukken in ikebanasfeer, opgesteld door Lieve Fimmers die meteen een introductie over de technieken gaf die ze de jongste twaalf jaar opbouwde.

Op het free podium declameerden we onze haicordeonverzen telkens eindigend op applaus.

Kortom, er valt heel nog wat te vertellen over deze dag. De werkzaamheden in de keuken, de voorbereiding met alle leden van haikuvonken, de gedeelde spanning van: ‘zou die nu écht te laat of niet komen’ … Het droeg in grote mate bij tot de groei van ons ‘samen gevoel’ waar ‘Haiku Herman’ ook naar verwees.

Dat laatste willen we met onze  leden verder uitbouwen in het Antwerpse. De cultuurschepen, een oude bekende van Ferre benadrukte bij de opening meermaals de binding en de steun van het bestuur aan de werking van onze vereniging. Meteen zadelde hij ons op met nieuwe voorstellen waarvoor hij uiteraard ons ja-woord kreeg.

Op de valreep presenteerde Riet De Bakker nog de jubileumuitgave Goudzoekers, door haar samengesteld uit tientallen ingezonden herinneringen aan de voorbije vijftig haikujaren en toonde Karen de Boer ons de nieuwe, dit maal weer afgeprinte uitgave van ‘Aan het Woord’. Ook wie de vernieuwde Kantelkalender 2027 had besteld, kon haar/zijn exemplaren al mee huiswaarts nemen.

Dit evenement mocht rekenen op de steun van Karumi, de Kring van Beerse, de Fluweelboom en enkele anonieme (ook uit Nederland) sponsors. Het spreekwoordelijke gat in de begroting werd gedicht door opgespaarde middelen van haikuvonken en bovenal uit de beurzen van onze Nederlandse en Vlaamse haikuvrienden.

We kijken uit naar de voortzetting in Nederland in 2027.

Nog een greep uit de verzen van de dag (de auteurs zijn bekend):

Ons weerzien –
het tikken van twee brillen,
drie kussen lang.

Adamo’s sneeuw
tuimelt uit de accordeon
een golf van weemoed
zijn vingers strelen
porseleinen parelen

hoe hartverwarmend
het accordeon wiegt zacht
op de frisse melodie

luchtige klanken
huppelend over de toetsen
accordeonist

tussen de tonen
haiku dansen door de tijd
pas vijftig jaren

de branding
nadert gehoorafstand
accordeonmuziek

met zijn klanken
kadreert de muzikant
haiku’s tot kunstwerk

klanken spreken
een taal zonder woorden
elke noot telt

zijn vingers dansen
boven zijn stille voeten
twee kleuren veters

zijn accordeon
die meeslepende klanken
haar lijf vibreert

Zondag 11oktober 2026, Bist 1, 2610 Wilrijk/Antwerpen

HAIKU, MEER DAN EEN TELRAAM

een ontmoetingsdag
met vragen en antwoorden

Je kan tot maandag 5 oktober inschrijven.

10 u       Deuren open

10.10 u   Instapfilm: Vertalersportret over Jos Vos. Een road movie gemaakt door Stijn van der Loo en Deen van der Zaken (camera).

10.30 u   Verwelkoming door Freddy Vandekerckhove van de deelnemers aan deze internationale ontmoetingsdag en 50 jaar HAIKU in Vlaanderen met een eerste vraag:

10.35 u   In het woord vooraf van het jubileumboek van 25 jaar geleden lezen we een citaat van Willy Van de Walle: ‘… dit boek is meer dan een verzameling teksten voor kale en grijze kopjes…’ We vernemen graag van de Voorzitter van HcV wat het intussen wel is geworden!

11.00 u   In het ‘Voetkussenboek’ van Jos Vos, befaamd kenner en bekroond vertaler van Oosterse poëzie vinden we tal van aanstekelijke passages uit zijn levensverhaal…

Maar hoe verloopt de weg van de klassieke Chinese en Japanse verzen naar de Nederlandstalige lezer? Vraaggesprek met de auteur en tussenkomsten vanuit de zaal.

Muzikale omkadering: Gwen Cresens

12.30 u   Lunch

14.15 u   Mount Fuji, soundscapes and music, Stef van Alsenoy & Gwen Cresens  

14.30 u   Wijst MONOKU soms een weg?

Bekendmaking van de laureaten en winnaars van de Paul Merckenprijs, met toelichting door de jury met Karen de Boer, Jan Guichelaar, Walter Vereertbrugghen en Lodewijk Ouwehand over het hoe en waarom van deze prijs.

15.30 u   HAIKU MARKTPLAATS, free podium, babbelhoekjes, animatie, verkoopstand

16.30 u   Voorstelling van ‘Goudzoekers’, herinneringen uit 50 jaar Haiku in Vlaanderen, samengesteld door Riet De Bakker en  Presentatie van ‘Aan het Woord 2026’ door Jan Guichelaar.

Afsluiting en tot weerziens bij de Noorderburen

Inschrijven
Wil je deze feestdag met ons mee vieren, mail dan naar haikuvonken@gmail.com en schrijf 30€ over (incl lunch en een exemplaar van ‘Goudzoekers’) op rekening BE30 0689 5916 3511 van HAIKUVONKEN VZW met vermelding van je naam en adres.
Kom je enkel de voormiddag, gelieve ook dan een e-mail te sturen. 


vers van de pers:

Na de korte road movie over het reilen en zeilen van Jos Vos in Oxford, komt hij zelf aan het woord op de haikudag. Je kan hem meteen bevragen over wat er speelt bij zijn vertalingen van de honderden haiku van Bashō, Buson en vele anderen en romans zoals het Hoofdkussenboek en het Leven van Genji.

Wellicht heeft hij voor ons op 11 oktober nog een verrassing in petto.

wist je dat

Deze keer geen exoten zoals de koto, taiko, biwa of shakuhachi op de haiku dag. Hoewel… ook de accordeon heeft haar verste oorsprong in het Oosten. De Sheng was eigenlijk meer een bamboe mondorgeltje. Een metalen lipje, vastgezet op een houten balkje, dienend als stemfluit, werd op verschillende tonen afgesteld.

Net als de accordeon van Demian, Weense piano bouwer, die als referentie zou gediend hebben om piano’s mee te stemmen. Deze accordeon had 5 knopjes en een klein balgje. Je kon er ook akkoorden uithalen.

Midden negentiende eeuw, net als de haiku, dook de accordeon op in het Westen, werd geperfectioneerd in vele varianten en veroverde de harten van miljoenen.

Zoals haiku kent ze talloze beoefenaars en ook buitengewone virtuozen.

Een van hen, Gwen Cresens is te gast.  Met Boho Strings nam hij onlangs betsubara   別腹 op [waar altijd plaats is voor iets bijzonders].

Gwen zoekt hier de affiniteit tussen composities van Bach en de accordeon op, en schreef een eigen concerto in drie bewegingen, ontbijt, lunch en diner.

Met fotograaf Stef van Alsenoy maakte Gwen de soundscape Mount Fuji.

Een gereduceerde 24 uur observatie met onder meer fragmenten uit de nationale hymne. Te bekijken/beluisteren na de lunch op de haikudag.

monoku

Op vorige haikudag in Wassenaar nam Ivo Smits ons mee in de ontstaansgeschiedenis van monoku, die  paralellen vertoont met het dadaïsme en de poëzie van Paul van Ostaijen in onze streken. Deze inspirerende en gecontesteerde tendens werd het thema van de jaarlijkse Paul Merckenprijs. De jury met Karen de Boer, Jan Guichelaar, Walter Vereertbrugghen en Lodewijk Ouwehand vertellen ons hoe ze te werk gingen.

en wat met ikebana, origami en wabi-sabi… en de marktplaats

Haiku opent vaak de deur naar wabi sabi, een levenshouding die schoonheid in het onvolmaakte, vergankelijke en eenvoudige voorop stelt. In workshops brengen we deze insteek in beeld met onder meer een reeks grafisch bewerkte haiku waarvan we je laten gissen wie dan wel de auteurs zijn.

Wie graag eigen verzen voorleest op het ‘vrij podium’ kan dat melden bij het onthaal.

De kantelkalender 2027 is binnenkort beschikbaar!

Dit jaar heeft onze kalender een totaal nieuwe vormgeving gekregen die spontaan een thuisgevoel opwekt.

De kalender is een stijlvol eindejaarsgeschenk en zorgt een jaar lang voor een mentale verbinding met andere haiku-liefhebbers die van dezelfde kalender genieten.

Bestel gerust meerdere exemplaren voor vrienden en familie.

De aankoopprijs is nog steeds 12 euro (+ verzendingskosten) per kalender. Vanaf 10 stuks krijg je er eentje gratis bovenop!

Te bestellen op haiku.kantelkalender@telenet.be of bij H-cV, p/a Jean Wattenberge, Beerveldestraat 140, 9160 Lokeren.

Betaling na ontvangst.

Haikudag Vlaanderen-Nederland 2026

Op zondag 11 oktober 2026 organiseert de Antwerpse kern hAikuvonken de haiku-ontmoetingsdag in het Wilrijkse districtshuis. ‘Haiku, meer dan een telraam’ wordt een feest rond 50 jaar Haiku in Vlaanderen en verrassende perspectieven.

Deelname is mogelijk voor alle leden van het Haiku-centrum Vlaanderen en de Haiku Kring Nederland. Introducés zijn van harte welkom.

Waar: Districtshuis Wilrijk, Bist 1, 2610 Wilrijk (Antwerpen)
Wanneer: Zondag 11.10.2026 van 10 tot 17 u

‘HAIKU, MEER DAN EEN TELRAAM’
is ons motto voor de viering van het 50-jarig bestaan van haiku in Vlaanderen. Op 9 oktober 1976, werd immers door ‘belangstellenden voor deze poëzievorm’ in Vlaanderen een vereniging opgericht. Je hoort meteen bij de inleiding van de tweejaarlijkse ontmoetingsdag Vlaanderen/Nederland waar we nu staan.

Wat volgt is een feest in klank en beeld, met het verhaal over de lange weg van het Chinees en Japans, in proza en poëzie, naar een begeesterende vertaling. We maken kennis met Jos Vos die in dialoog met de aanwezigen dit traject toelicht. Een roadmovie toont ons vooraf dat vertalen net nog wat anders is dan puzzelen tussen stoffige boeken.

Dat haiku ook verrassende raakpunten heeft met muziek brengt Gwen Cresens, virtuoos, componist en entertainer tussen de lijntjes ten gehore.

Met ‘Mount Fuji, Soundscapes and Music’, een gereduceerde 24 uur observatie gemaakt in opdracht van de Japanse Ambassade, komen we in de stemming voor de bespreking en uitreiking van de Paul Merckenprijs voor ‘Monoku’ de eenregelige -experimentele- versie van haiku.

De HAIKU MARKTPLAATS nodigt ons tot gesprek, overleg, free podium
en diverse door haiku geïnspireerde activiteiten.

Om af te ronden met de presentatie van ’Goudzoekers’ een gelegenheidsuitgave met 50 getuigenissen verzameld van dichters die hun betrokkenheid uitschreven met een herinnering, met een geraakt-zijn door haiku, met hoe haiku hen bezig houdt…

Inschrijven
Wil je deze feestdag, inclusief lunch en een exemplaar van ‘Goudzoekers’ met ons beleven, mail dan aan haikuvonken@gmail.com en schrijf 30€ over op rekening BE30 0689 5916 3511 van HAIKUVONKEN VZW met vermelding van je naam en adres.
Kom je enkel de voormiddag, gelieve ook dan te mailen aan haikuvonken@gmail.com (het aantal plaatsen is beperkt).

WELKOM: Districtshuis Wilrijk, Bist 1, 2610 Wilrijk (Antwerpen)
Zondag 11.10.2026 van 10 tot 17 u

Luc Barbé publiceerde samen met fotograaf Koenraad De Smet een nieuwe bundel, Dialogen. Dit boek brengt een selectie van haiku’s en haibuns, telkens in combinatie met een foto van Koenraad De Smet. Beeld en tekst gaan in dialoog met elkaar en met de lezer.

Het boek kost 25 euro (excL. verzendingskosten) en kan besteld worden via de auteur: barbe@telenet.be.

Dag na dag noteert Luk Gybels kleine verschuivingen: een detail dat plots opvalt, een vergissing, een glimlach. Bloesems en iPhones, stilte en misverstanden – het alledaagse kantelt even.

De haiku’s en senryu’s kijken scherp, licht ironisch en soms onverwacht ontroerend.

Luk Gybels (1961) schrijft poëzie met oog voor wat meestal onopgemerkt blijft.

De bundel “haiku na haiku” is verkrijgbaar in alle webwinkels.

regel na regel
druppelt het jaar in inkt
haiku na haiku

Voor de kalender 2027 verwachten we maximaal drie teksten (haiku/tanka) ter selectie.
Bij voorkeur per e-mail naar:
haiku.kantelkalender@telenet.be met in de onderwerpregel ‘kalender 2027’, of per klassieke post naar H-cV p/a Jean Wattenberge, Beerveldestraat 140, 9160 Lokeren.
Uiterste inzenddatum: 31 mei 2026

 

Ben je lid van de Haiku Kring Nederland of het Haiku-centrum Vlaanderen, dan kun je drie haiku’s of twee tanka’s insturen die worden gepubliceerd in de bundel ‘Aan het woord 2026’. ‘Aan het woord’ is een tweejaarlijkse bundel die in 2026 voor de veertiende keer verschijnt. Iedere inzender krijgt in de bundel één eigen pagina.

Op Aan het Woord 2026 – Haiku.nl vind je alle informatie die je nodig hebt om mee te doen. Voor 12,50 euro bestel je een bundel, en in het bestelformulier kun je je haiku’s of tanka’s insturen. Voor het geval je niet in het bezit bent van internet, kun je eventueel ook per post insturen. De uiterste inzenddatum is 1 juli 2026. Tijdens de ontmoetingsdag op 11 oktober 2026 in Vlaanderen zal de bundel beschikbaar zijn. Ben je daar aanwezig, dan ontvang je je bestelde bundel(s), daarna zullen de bundels per post worden toegestuurd.